Postcards from Amsterdam #41, Gebouw Nieuw-Engeland

Matthijs Stam van Galerie Stam heeft mij gevraagd om eens een miniatuurtje te maken. Ik heb gekozen voor het torentje van Gebouw Nieuw-Engeland op de hoek van het Koningsplein en de Singel op een formaat van 10 x 7 cm.  Hieronder een stukje geschiedenis van het gebouw waar nu een Albert Heijn vestiging in zit.

Op de hoek van de Singel en het Koningsplein in 1899 in een mengeling van Neo-Barokke en Art Nouveau-stijl opgetrokken WARENHUIS met magazijnen, ateliers en een kantoor, genaamd Nieuw Engeland, naar een ontwerp van A. Jacot en W. Oldewelt in opdracht van de N.V. Maatschappij Exploitatie Engros- en Detailzaken ‘Nieuw Engeland’. N.B. 

Het warenhuis strekte zich uit over begane grond, eerste en tweede verdieping. In 1913-1914 werd het pand voor een deel vernieuwd en volgde de samenvoeging van Koningsplein 4 en 6 met Singel 468 met bestemming daarvan tot winkel, kantoor, magazijn en ateliers door A. Jacot in opdracht van de fa. H. Meyer bij monde van J.G. Bol.
In 1990 begane grond verbouwd ten behoeve van Albert Heijn waarbij de winkelpui ingrijpend werd veranderd. Daarbij is de ingang, oorspronkelijk in de afgeronde hoek, verplaatst naar het Koningsplein.

Op een trapeziumvormige plattegrond opgetrokken warenhuis, in oorsprong genaamd Nieuw-Engeland, bestaande uit een deels in het zicht gelaten ijzeren constructie opgevuld met grote gietijzeren etalageramen en natuursteen. Voor de natuursteen is gebruik gemaakt van hardsteen en Oberkirchner-zandsteen. Het hoekpand bestaat uit een begane grond en drie verdiepingen onder een afgeknot schilddak bedekt met shingles. De koepel is bedekt met leisteen. De eerste twee verdiepingen worden van elkaar gescheiden door grote, in het zicht gelaten horizontale ijzeren balken. Op de eerste verdieping zijn de tussen slanke natuurstenen pilasters geplaatste vensters rechthoekig met verticaal onderverdeelde bovenlichten. De kolossale pilasters over twee verdiepingen zijn voorzien van decoratieve smeedijzeren muurankers. De vensterassen op de tweede verdieping zijn voorzien van decoratieve gietijzeren balustraden. De segmentvormige, in Nieuwe Kunst-stijl vormgegeven bovenlichten zijn verticaal onderverdeeld. Aan de Koningspleinzijde, in de meest links gelegen vensteras, bevindt zich een driehoekige erker waarboven een balcon met opengewerkte balustrade. De overgang van tweede naar derde verdieping wordt gevormd door een breed fries met een uitkragende, van klossen voorziene cordonband. De in verdiepingshoogte lagere derde verdieping heeft aan beide zijden van de afgeronde hoek twee gekoppelde, rondboogvormig gesloten vensters met zware natuurstenen omlijstingen op consoles. De overige vensters zijn rechthoekig en van elkaar gescheiden door natuurstenen pilasters. De drie buitenste traveeen aan de Singelzijde alsmede de buitenste travee aan het Koningsplein behoren tot de uitbreiding van 1913-1914 en hebben een extra verdieping. De buitenste travee aan het Singel is over twee verdiepingen voorzien van een erker. De koepel heeft aan de voorzijde een rondboogvormig venster tussen twee blinde nissen. De koepel is verder voorzien van pilasters en een zowel aan de onder- als bovenzijde geplaatst fries. In de kap van de koepel vier kleine dakkapellen. De koepel wordt bekroond door een opengewerkte lantaarn met decoratieve gietijzeren balustrade. Aan beide zijden van de koepel segmentvormige decoratief vormgegeven dakkapellen met diepgelegen vensters.

Voormalig warenhuis van algemeen belang vanwege architectuurhistorisch waarde als voorbeeld van een mengeling van historisme en Nieuwe Kunst alsmede van cultuurhistorisch waarde als reminiscentie aan de opkomst van het grote warenhuis vanaf het eind van de 19de eeuw. Bovendien vervult het pand samen met het tegenoverliggende Speyergebouw binnen het stedebouwkundig geheel een sterk beeldbepalende funktie aan het Koningsplein.

bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.